Chúc mừng năm Nhâm Dần

Đội ngũ cộng tác viên thân yêu và bạn đọc quý mến!

Chúng tôi đang cùng quý bạn chia tay một năm Tân Sửu (2021) và bước sang một năm Nhâm Dần (2022) với nhiều cảm giác chẳng lấy gì làm ngọt ngào. Một năm Tân Sửu tiếp liền với năm Canh Tý (2020) trước đó là hai năm đại dịch bùng phát trên phạm vi toàn cầu, đẩy nhân loại vào vòng khốn khó với bao nhiêu nỗi đắng cay chồng chất: chạy dịch, trốn dịch, chết dịch, đeo khẩu trang, sống cách ly, ngoáy mũi hàng ngày vì dịch. Trường học đóng cửa, nhà máy dừng sản xuất, tàu xe đình trệ, bệnh viện quá tải, vacxin không có, lò thiêu xác hết chỗ, đi kèm theo đó là hàng hóa khan hiếm, lạm phát tăng cao, đói khát, mất việc… đều từ đại dịch mà liên tiếp phát sinh. Cả thế giới bị cuốn vào một cơn bão lốc cho đến hôm nay vẫn chưa thuyên giảm, mà hầu như tất cả mọi nạn nhân, hàng chục tỷ người trên khắp hành tinh, từ Bắc cực đến Nam cực, từ Đông bán cầu đến Tây bán cầu,… không một cá nhân, cá thể nào chủ động được hành xử của mình.

Tất nhiên Việt Nam không đứng ngoài cơn cuồng phong hỗn loạn. Ở chặng khởi đầu, Việt Nam có một may mắn là con covid-19 ghé thăm tương đối chậm. Khi đại dịch đã bùng lên khủng khiếp ở Vũ Hán và tràn sang hầu khắp các nước Âu và Mỹ khiến phương Tây cuống cuồng lo đối phó, thì ở VN chỉ mới lác đác xuất hiện một vài cho đến dăm ba chục vụ, chủ yếu du khách người Việt trở về từ nước ngoài, rước theo cả covid cùng về. Và cả bộ máy ào lên đối phó, cố nhiên là đối phó được ngay. Các cas F0 đều bị chăng dây cách ly với cộng đồng. Những người dương tính mới đếm trên đầu ngón tay cũng lập tức được đem đi tập trung chữa trị, dứt điểm chóng vánh. Phải thừa nhận đó là một phản ứng tích cực. Kết quả sớm được thông báo lên đài: hết thảy những ai bị nhiễm covid ở Việt Nam thời gian qua đều đã được đội ngũ bác sĩ tận tình chữa trị xong, kể cả một ông khách người Anh nhiễm bệnh nặng. Còn ai mà không vui thích! Tuy vậy, mặt trái của thắng lợi này là làm cho tâm lý chủ quan có dịp trỗi dậy, những dự cảm tỉnh táo, điều cực kỳ quan trọng, bị đẩy xuống hàng thứ yếu, hoặc bị khuất lấp đi. Bộ máy tuyên truyền được dịp tăng tần số phát rộng rãi ra khắp năm châu, khiến thế giới sẵn lòng tin rằng tại mảnh đất hình chữ S ở vùng Đông Nam Á có một nhà nước biết xây dựng cả một chiến lược phòng và chống dịch hiệu quả và thần tốc. Dân chúng càng thêm phấn khởi khi nghe bề trên nói năng mạnh miệng: Nếu cột điện ở Mỹ mà biết đi thì nó cũng tìm cách về Việt Nam để chữa trị covid (1).

Tiếc thay ngày vui ngắn chẳng tày gang. Một nước nghèo, tiềm lực không có gì, lại sẵn căn bệnh chủ quan, thì khi đại dịch tràn đến thật, hậu quả thế nào hẳn ai cũng hiểu được. Thật chẳng may điểm trũng của đại dịch lại rơi đúng Sài Gòn, trọng điểm kinh tế của cả nước. Vẫn liệu pháp coi virus Covis 19 là kẻ thù phải “truy cùng diệt tận” nên người dân của cả một thành phố lớn đông nghẹt giờ đây nghiễm nhiên trở thành đối tượng của các thứ chính sách luật lệ “cách ly nghiệt ngã”, “xét nghiệm ráo riết” được ban bố liên tục từng ngày một. Tuy vậy dịch chẳng thấy bớt mà càng chống càng loang. Con số nhập viện và chết mỗi ngày một tăng. Đáng lo hơn, đi cùng với công văn giấy tờ, trạm kiểm soát nhan nhản mọc lên, còn có tất cả mọi tệ nạn quan liêu, hách dịch, cửa quyền… lưu cữu từ lâu, nay phơi bày ra hết trong liền mấy tháng chứng kiến con vi rus hoành hành, đẩy người dân đến tình thế cơ hồ như thân mình, sống chết của mình, không còn do mình làm chủ. Nào là bắt mọi người phải nhốt mình lại trong nhà, đói rã họng ghé ra chợ kiếm chút gì ăn cũng bị tóm cổ. Nào là phải ngoáy mũi hàng ngày theo lệnh, không chịu làm đội ngũ bảo vệ cũng phá khóa lôi ra bắt làm. Nào là tập trung tất cả những ai bị tuyên bố là F0 để cách ly, bởi phương châm “chống dịch như chống giặc”, ai không đi chính là tội phạm. Vân vân. Quan trọng bậc nhất, tất cả những việc được bộ máy quan tâm như thế lại đi kèm với một điều kiện duy nhất là phải có tiền chi trả, mà tiền thì tìm đâu ra được khi các nhà máy, chợ búa đóng cửa hàng loạt, người lao động ngày và đêm phải ru rú, chịu đói và khát trong nhà. Đến nhà nước cũng cũng chẳng có đồng nào chu cấp cho dân, trong khi đó lại làm một việc xem ra thừa và tăng thêm gánh nặng, đó là điều động quân đội vào giúp dân giao dịch, nghĩa là quân nhân trở thành người tự do đi lại và tiếp xúc với hết người này người khác (vốn là điều cấm kỵ). Và thế là cái gì đến trước sau rồi cũng đến: một sớm nào đó bỗng nhiên có hàng nghìn, rồi hàng vạn và hàng chục vạn người, vợ chồng con cái bồng bế nhau, dắt díu nhau, lôi thôi lếch thếch, quyết đánh liều lên đường bằng mọi phương tiện mình có, xe máy, xe đạp, đi chân, để rời bỏ Sài Gòn, Bình Dương. Bất chấp các bốt canh trên đường ngăn cản, họ quyết băng qua, quyết vượt hàng ngàn cây số trong mưa gió về quê nhà tận ngoài Bắc, tận những làng mạc vùng sông nước miền Tây. Họ trở về lại nơi nhiều năm trước đã tự nguyện đi lên thành phố mong một cuộc đổi đời. Đón tiếp, cưu mang họ dọc đường là những bà con nghèo khổ nhưng với tất cả từ tâm, biết cuộc đi này là cái thế bất đắc dĩ của những nông dân mới khoác áo công nhân đâu dăm bảy năm, nay phải trở lại quê hương để tìm đường sống.

Quý bạn cộng tác viên và bạn đọc thân mến,

Phác lại một vài nét như trên để nhắc nhở với nhau những gì chúng ta đã tận mắt chứng kiến trong hai năm Canh Tí và Tân Sửu. Đó là những trải nghiệm chua xót mà đồng bào chúng ta gánh chịu trong cơn đại dịch và trong áp lực của những tệ nạn nẩy sinh cùng với đại dịch, chúng nương theo nhau, góp sức đẩy bà con vào cái thế sức kiệt lực cùng. Nhưng không phải bà con ra đi, đánh đường về quê là mọi sự đã xong. Không, tất cả vẫn còn nguyên phía trước. Việc Công ty Kit test Việt Á bị bắt tạm giam mà chưa xét xử ẩn giấu phía sau nó một vụ tham nhũng ghê gớm có nguy cơ lũng đoạn cả bộ máy điều hành đất nước ở cấp cao nhất mà bản Tuyên bố của sáu tổ chức xã hội dân sự in cùng trong số Tết Nhâm Dần này cho thấy, quả như chúng tôi đã nói, đại dịch Covid 19 đã làm lộ ra những gì là yếu kém nhất, tệ hại nhất tồn tại sâu và lâu trong nhiều cơ tầng của đất nước chúng ta. Nếu không nhận thức được nó để cấp bách tiến hành một cuộc đổi mới lần hai rất cơ bản là đổi mới thể chế thì rõ ràng nước nhà sẽ không thoát tình trạng lâm nguy.

***

Chúng ta cũng hẳn chưa quên mở đầu cho năm Canh Tí là những phát đạn trong đêm bắn trúng tim lão nông đảng viên Lê Đình Kình làm bàng hoàng cả nước. Cái chết oan khuất của Cụ Kình kéo theo một vụ án có đến mấy lớp người vòng trong vòng ngoài theo nhau vào tù, có người bị tuyên tử hình. Trong nhà lao đã có một bị can mang án tử hình từ nhiều năm nay chưa sáng tỏ tội danh là Hồ Duy Hải mà người dân địa phương đã lần lượt tìm ra nhiều chứng cớ oan khuất, nhiều bằng chứng tréo ngoe, nhưng vẫn chưa đủ cho ông Chánh án và 16 vị Thẩm phán tòa tối cao phiên xử Giám đốc thẩm trong năm Canh tí xét lại bản án vốn đang đè nặng lên lương tâm mọi người và như một sự trêu cợt đối với luật pháp XHCN (2). Sau phiên xử này, trong năm Tân Sửu lại có tiếp hàng trăm người bị bắt bớ, bị luật pháp của nhà nước kết tội, phải vào ngục làm tù nhân lương tâm, trong đó có nhiều người là bạn hữu của chúng ta trong xã hội dân sự, những người được thế giới vinh danh như Phạm Đoan Trang. Việc bắt các nhà báo đến mức nặng đồng cân khiến cho Việt Nam được thăng cấp, nhảy lên hàng ‘nhà tù’ lớn thứ 3 thế giới đối với tự do báo chí (3).

***

Trở lên là một đôi điều tâm sự về những dấu ấn khiến chúng tôi xếp hai năm Chuột và Trâu Canh Tí-Tân Sửu vào một thời đoạn không mấy ngọt ngào. Ngoảnh nhìn ra thế giới cũng chưa thấy ở đâu hé lộ một cục diện thật sáng tươi khi cơn sốt biến chủng Omicron chưa chấm dứt, viễn cảnh xâm lược của Nga đối với Ukraine làm nhiều nước lo lắng. Mặc dù kẻ thượng tôn da trắng ở Mỹ đã xuống khỏi chiếc ghế Tổng thống được một năm, tình hình rối nhiễu tâm lý trên đất nước cờ hoa do kẻ đó gây ra vẫn đang  hàng ngày gây biến động. Cuộc đảo chính của bè lũ quân phiệt Miến Điện lật đổ Chính phủ dân sự sau năm năm cầm quyền nhiều hứa hẹn, hay sự trở lại làm chủ Afganistan của nhóm Hồi giáo cực đoan Taliban đang phục hồi những luật lệ hà khắc nhất… là những vết thương mưng mủ cho nền dân chủ. Dầu sao thì thời gian cũng là phép màu cho người ta hy vọng. Cái Tết và mùa xuân đang kề cận đem lại sự sinh sôi nẩy nở. Năm Nhâm Dần con hổ biết đâu chẳng dự báo một “tiếng gầm”. Hãy cứ chờ xem.

Xin chúc quý bạn một năm Nhâm Dần có đầy đủ nghị lực bên trong để đương đầu với mọi khó khăn trắc trở và cùng nhau dành hết tâm sức tiếp tục vun bón cho mầm cây dân chủ trong bất kỳ thời tiết nào cũng giữ được xanh tốt và nhanh chóng nở hoa.

Xin phép quý bạn  nghỉ Tết Âm lịch từ Thứ Bảy 29/01/2022 và hẹn quý bạn sẽ trở lại có mặt vào ngày Thứ Ba 6/2/2022.

Bauxite Việt Nam

Chú thích:

(1) Phát biểu của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại Quốc hội hôm 8/6/2020. Xem: https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/vietnamese-people-in-the-us-have-no-intention-of-settling-down-in-vn-dt-06092020140437.html

(2) Xem: https://tapchitoaan.vn/bai-viet/xet-xu-cua-hoi-dong-tham-phan/toa-an-nhan-dan-toi-cao-cong-bo-quyet-dinh-giam-doc-tham-vu-an-ho-duy-hai /

(3) Xem: https://www.voatiengviet.com/a/viet-nam-nha-tu-lon-thu-3-the-gioi-doi-voi-tu-do-bao-chi/6384863.html

Posted in Chúc mừng năm mới | Leave a comment

Tuyên bố về vụ đại án Việt Á

I.       Tóm tắt vụ việc

Vào ngày 17.2.2020, thời điểm toàn quốc chỉ có 9 ca nhiễm Sars Covi-2, Bộ Khoa học & Công nghệ cấp cho Học viện Quân y 18,9 tỷ đồng để nghiên cứu chế tạo bộ xét nghiệm Covid 19.

Ngày 3.3.2020 Bộ này nghiệm thu bộ xét nghiệm do Học viện Quân y và Công ty Việt Á sản xuất.

Ngày 4.4.2020 Bộ Y tế có văn bản chấp thuận cho lưu hành toàn quốc đồng thời hạn chế nhập khẩu để Việt Á độc quyền cung cấp bộ xét nghiệm, ra văn bản chỉ đạo các cơ quan phòng chống dịch bệnh toàn quốc mua bộ xét nghiệm của Việt Á với giá cả cụ thể. Cùng thời gian đó Bộ Khoa học & Công nghệ loan tin bộ xét nghiệm Covid 19 của VN sản xuất đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chứng nhận cho phép lưu hành và đã được một số nước Châu Âu đặt mua, trong đó có Vương quốc Anh.

Tiếp đó là một chiến dịch quảng cáo rầm rộ do Ban Tuyên giáo, Bộ Thông tin truyền thông phát động, có sự tham gia cả của đài Truyền hình Trung ương, báo Nhân Dân, báo Quân Đội Nhân Dân (các báo do Trung ương Đảng trực tiếp quản lý chỉ đạo). Hòa theo đó Ban Thi đua Khen thưởng cùng Văn phòng Chủ tịch nước làm văn bản trình Chủ tịch nước khen thưởng Huân chương Lao Động hạng Ba cho Công ty Việt Á, được Chủ tịch nước phê chuẩn và ban hành.
Continue reading

Posted in Tuyên bố | Leave a comment

Câu đối tết Nhâm Dần 2022

Hà Sĩ Phu

I. Kiếp HỔ khóc cười và giấc mơ HỔ thiện!

Hổ vốn ở tận rừng sâu nhưng mối liên quan đến con người thì ít dã thú nào bì kịp, vì Hổ đồng nghĩa với sức mạnh, với bạo lực, bạo quyền, là những điều con người vừa kính vừa sợ.

Ở nơi rừng rậm thì bạo quyền làm nên chức tước, Hổ và Sư tử tranh hùng làm Chúa Sơn lâm. Sư tử đực dáng bộ đường bệ oai phong, tiếng hống vang động cả núi rừng và sống tập đoàn như một “triều đình phụ hệ”. Còn Hổ thì mạnh ở sự cân đối, linh hoạt biến hóa và bền bỉ hơn nên nếu đấu tay đôi thì phần thắng cuối cùng thường nghiêng về phía Hổ. Nhưng người châu Á, châu Âu và châu Phi thường coi Sư tử mới là Chúa Sơn lâm. Cũng như xã hội con người, cấp trưởng thường mạnh ở triều đình và mạnh ở oai phong, chứ đấu tay đôi thì chắc gì đã thắng được cấp phó? Sư tử kém thích nghi, ngày càng khó sống, chắc phải nhường phủ Chúa cho mãnh Hổ thôi.

Continue reading

Posted in Câu đối Tết, Trào lộng | Leave a comment

Lại bàn về báo chí độc lập

Thới Bình

VNTB – Lại bàn về báo chí độc lập

(VNTB) – Đến năm 2025, TP.HCM sẽ tiếp tục nghiên cứu việc sắp xếp báo chí theo đề án còn 01 cơ quan truyền thông đa phương tiện.

Các cơ quan báo chí ở TP.HCM có chủ quản là Thành ủy TP.HCM, hiện gồm các tờ: Sài Gòn Giải Phóng, Người Lao Động, Phụ nữ TP.HCM, Cựu chiến binh TP.HCM.

Gặp gỡ báo chí trước thềm xuân Nhâm Dần, Bí thư Thành ủy TP.HCM Nguyễn Văn Nên đặt ra yêu cầu báo chí phải có tính độc lập trong phản ánh và phản biện, nghĩa là đối kháng với 4 đặc điểm: bầy đàn, khuôn mẫu, ỷ lại và đổ lỗi.
Continue reading

Posted in báo chí | Leave a comment

Giải mã lịch sử

Nguyễn Thông

Với hầu hết người ta, lịch sử là món khó xơi bởi lúc nó thế này, lúc thế khác, lúc thì đúng, lúc lại sai, dù chỉ là một vụ việc, con người. Bằng chứng rõ nhất là vụ Nhân văn Giai phẩm.

Khi đảng, tức nhà cai trị, lôi những người Nhân văn Giai phẩm ra xử, nếu có ai đó chỉ cần nói điều ngược lại hành vi bạo quyền ấy, hoặc bênh vực các bị cáo, thì không khác gì tự chui đầu mình vào thòng lọng, tự xin vào tù. Còn muốn sống, muốn được đảng yêu, phải lên giọng chửi bới, vu cáo, nhiếc móc, nói xấu “đám Nhân văn”. Chả thế mà giờ đây lật lại trang lịch sử đen tối đó, ta thấy có những tên tuổi đã tự bôi tro trát trấu vào mặt mình, rửa cũng không sạch. Trong mắt nhà cai trị, họ vẫn là ông này bà nọ, thậm chí còn được kỷ niệm ngày sinh năm mất, nhưng trong suy nghĩ của dân, có những ông bà chả hơn gì những thằng, đứa, kẻ… bao nhiêu.
Continue reading

Posted in báo chí | Leave a comment

Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Những thất bại của ông thầy tu nhỏ thó

Thục Quyên

Từ ngày 22.01.2022, ngày viên tịch của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, các báo chí, truyền thanh, truyền hình Việt Nam cũng như quốc tế, đồng loạt loan tin về ông và mức thành công của ông trong việc đưa đạo Phật nhập thế đến khắp năm châu bốn biển.

Không ai có thể phủ nhận được vì kết quả những việc làm của ông được ghi nhận bằng giấy bút, khắc trên bảng đồng, đúc thành tượng, nhưng hiển nhiên hơn hết là hàng chục triệu người đã học ông trực tiếp trong những khoá tu hay qua cả trăm đầu sách của ông, và đã thay đổi cách cảm nhận, cách suy nghĩ, cách sống, để góp tay xây dựng hoà bình cho nhân loại, bảo tồn môi trường sống cho mọi sinh vật, cỏ cây hoa lá.
Continue reading

Posted in Thích Nhất Hạnh | Leave a comment

Vụ Việt Á: Giới xã hội dân sự yêu cầu cải cách chính trị để chống lũng đoạn nhà nước

RFA tiếng Việt

2022.01.27

Sáu tổ chức xã hội dân sự độc lập ra tuyên bố kêu gọi xử lý triệt để vụ công ty Việt Á bán bộ xét nghiệm COVID-19 với giá cao gấp nhiều lần giá trị thực, và yêu cầu cải cách thể chế chính trị để chống lũng đoạn nhà nước.

Hình minh hoạ: Bộ kit xét nghiệm của Việt Á và tấm biển cố động cho Đảng Cộng sản VN trên đường phố Hà Nội. Reuters/ RFA edit

Hôm 27 tháng 1, một nhóm các tổ chức xã hội dân sự ở Việt Nam đồng soạn thảo tuyên bố mang tên “Tuyên bố về Vụ đại án Việt Á”.

Nội dung xoay quanh sự việc được dư luận cả nước quan tâm về vấn đề công ty do ông Phan Quốc Việt đứng đầu, giả mạo tự sản xuất bộ xét nghiệm COVID-19, sau đó bán với giá cao cho các Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật trên cả nước, và đưa lại quả cho người đứng đầu các cơ quan này.
Continue reading

Posted in kiến nghị, Tuyên bố | Leave a comment

Bài học từ cái chết của nền dân chủ Hong Kong

M.V.P.

Các nhà đấu tranh dân chủ Hong Kong điều trần trước Quốc Hội Mỹ ngày 17 Tháng Chín, 2019. (Ảnh: Kalynh Ngo)

Kể từ khi Vương quốc Anh trao trả lại Hong Kong cho Bắc Kinh năm 1997, người Hong Kong đã phải đối mặt với rất nhiều trấn áp của Đảng Cộng sản Trung Quốc nhằm tiêu diệt dân chủ. Vô số các cuộc biểu tình có tổ chức chặt chẽ, với sự tham gia đông đảo của người dân: từ Phong trào Dù vàng gây chấn động thế giới năm 2014, đến các cuộc xuống đường rầm rồ phản đối dự luật An ninh Quốc gia năm 2019. Có thể nói, nhiều đoàn thể đấu tranh dân chủ ở các quốc gia độc tài toàn trị xem phong trào dân chủ Hong Kong là tấm gương tiêu biểu trong văn hoá tổ chức chính trị. Tuy nhiên, những ngày mà Hong Kong được đánh giá là pháo đài Dân Chủ Tự Do đã và đang dần phai mờ trong ký ức.

Continue reading

Posted in Hong Kong | Leave a comment

Nhà nước lặn mất tăm, công nhân Việt Nam tại Serbia buông xuôi cho số phận

Anh Quân

26.01.2022

(VNTB) – Sau hơn hai tháng kể từ ngày đình công và được các cơ quan nhân quyền, báo chí quốc tế quan tâm theo dõi, công nhân Việt Nam tại Serbia đã đầu hàng.

26.01.2022 3:37

VNTB – Nhà nước lặn mất tăm, công nhân Việt Nam tại Serbia buông xuôi cho số phận

Việt Nam đang “chủ động”, “tích cực”, “làm việc” với các bên hữu quan để cải thiện tình cảnh khổ sở của các công nhân Việt Nam tại Serbia theo tuyên bố của phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam, bà Lê Thị Thu Hằng (1). Các công nhân đánh giá cao sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời của đại sứ quán Việt Nam, theo báo chí lề Đảng (2) … Hai tháng sau, không chịu đựng nổi điều kiện sống và làm việc tại Serbia, một số công nhân đã trở về Việt Nam.

Các tổ chức quốc tế và báo chí nước ngoài vẫn tiếp tục lên tiếng. Tờ New York Times, số ra ngày 22 tháng 1 có bài: ‘Khốn Khổ và Nguy hiểm’: Sự Thất Hứa của Trung Quốc ở Serbia (3). Bài báo có đoạn:

Đnh thoát khi cnh nghèo khó cùng cc ti quê nhà Min Bc Vit Nam, mt nông dân 43 tui làm vic nhiu năm ti các công trường xây dng Kuwait và Uzbekistan trước khi được đ ngh mt vé đến nơi mà anh được bo rng s là “min đt ha” – Châu Âu, mt công vic vi mc lương cao.

Tôi mun đi Phương Tây đ đi đi,” người nông dân này, có ba đa con, yêu cu không tiết l danh tính vì s s b ch tr thù, k li trong mt cuc phng vn”.

Continue reading

Posted in Buôn người, Trung Quốc | Leave a comment

Tại Việt Nam gian lận học thuật là ngành kinh doanh lớn

Nguyên văn: Surrogate Scholars are Big Business in Vietnam

Asia Sentinel

24-1-22

Bản dịch của một thân hữu của viet-studies

Viết thuê, đạo văn tràn lan

Phóng viên của chúng tôi

Lúc bốn giờ sáng tại thành phố Hồ Chí Minh mới đây, một phụ nữ tự xưng là Nguyễn đã cố gắng để không đánh thức đứa con trai sơ sinh. Cô đang có một bài thi trực tuyến môn Kinh Doanh Căn Bản ở Úc, phải làm trong một giờ nữa – không phải buổi thi của cô, chỉ là bài kiểm tra cuối khóa mà cô được thuê làm. Trong một giờ, một người lạ sẽ sao chép các câu hỏi của đề thi vào một văn bản Google Doc và gửi cho cô. Nguyễn có hai tiếng rưỡi để làm bài và gửi lại câu trả lời.
Continue reading

Posted in Gian lận thi cử | Leave a comment